Wosk pszczeli

 

WOSK jest substancją wydzielaną przez gruczoły woskowe pszczoły znajdujące się na spodniej części odwłoka robotnicy. Wosk służy do budowania plastrów w 
ulu. Produkcja wosku zależy od wieku pszczoły, największa jest w trzecim tygodniu życia.

 

 Skład

   Wosk zawiera kilka grup związków chemicznych o stosunkowo dużych cząsteczkach, których szkielet stanowią łańcuchy węglowe. Oprócz węgla związki te zawierają wodór lub wodór i tlen. W skład węglowodorów wosku wchodzą n- parafiny, metyloparafiny i węglowodory nienasycone(olefiny). Wosk jasnych plastrów, w których nie było jeszcze czerwia, zawiera środnio 13,5% węglowodorów, natomiast otrzymany ze starych i ciemnych plastrów zawiera ich nieco więcej- 14,8- 16%. Oprócz węglowodorów w skład wosku wchodzą kwasy tłuszczowe, hydroksykwasy, alkofole jedno- i dwuhydroksylowe oraz estry, czyli połączenia kwasów i alkoholi. Zawartość tych związków i ich wzajemny stosunek iloścowy wyrażają liczby właściwe wosku. Liczbę kwasową( LK) wyraża się w miligramach wodorotlenku potasowego, potrzebnego do zobojętniania wolnych kwasów tłuszczowych zawartych w jednym gramie wosku. Liczbę zmydlania(LZ) wyraża się w miligramach wodorotlenku potasowego, potrzebnego do hydrolizy estrów i zobojętnienia kwasów zawartych w jednym gramie wosku. Liczba estrowa(LE) stanowi różnicę między LZ a LK i wyraża ( w mg KOH) zawartość kwasów związanych w estrach. Liczba stosunkowa(LS) wyraża stosunek liczby estrowej do liczby kwasowej( LE:LK), a liczba jodowa(LJ) informuje o zawartości związków nienasyconych( z podwójnymi wiązaniami) w 100 g wosku.

 

Właściwości fizykochemiczne

   Wosk pszczeli rozpuszcza się dobrze, zwłaszcza na gorąco, w rozpuszczalnikach organicznych: benzenie, chloroformie, acetonie, trójchloroetylenie, czterochlorku węgla, benzynie. W alkoholu etylowym rozpuszczają się tylko niektóre związki wchodzące w skład wosku. Gęstość wosku wynosi 0,954- 0,969 g/cm3, a temperatura topnienia- 62,3- 65,2 stopni Celsjusza.

   Jest to ciało stałe. Ugniatany w palcach staje się plastyczny na skutek ogrzania. Ma przyjemny, charakterystyczny zapach i barwę: od białej do lekko kremowej przez kremową, zółtą i zielonożółtą do brązowej. Przypalany wosk jest bardzo ciemny, prawie czarny. W temp.ok. 120 stopni Celsjusza wosk traci wodę i staje się klarowny. W 300 stopniach Celsjusza zaczyna dymić i spalać się. 

 

Zastosowanie w przemyśle i gospodarce pasiecznej

   Większość produkowanego w kraju wosku przeznaczona jest do produkcji węzy. Część wosku poddaje się procesowi bielenia i następnia przeznacza jest dla potrzeb przemysłu farmaceutycznego. Bielenie wosku może zachodzić już pod wpływem promieni słonecznych. Cienka warstwa wosku poddana silnemu działaniu promieni słonecznych, w obecności tlenu z atmosfery, ulega stopniowemu rozjaśnieniu. Inny sposób bielenia wosku polega na sączeniu rozpuszczonego wosku przez kolumnę z węglem aktywnym lub innym absorbentem. Bielenie następuje w wyniku absorbcji barwników. Chemiczny proces bielenia wosku polega na reakcji jego barwników ze związkami łatwo wydzielającymi tlen lub z mieszaninami utleniającymi.               Ponadto wosk zużywany jest w przemyśle chemicznym do rpdukcji past, politur i lakierów, głównie do konserwacji drewna i skóry. Pewną częśc wosku zużywa też przemysł ciężki( maszynowy) głównie jako składnika past, smarów konserwujących, a także w produkcji jako materiału pomocniczego do wykonywania wzorów w odlewniach. Niewielki ilości przeznaczone są do produkcji świec i różnego typy pamiątek w postaci odlewów woskowych.

 

Badania jakości

   W zależności od właściwości orangoleptycznych i fizykochemicznych, aktualna Polska Norma "Wosk Pszczeli" rozróżnia dwie klasy wosku. Do I klasy wg tej normy należy wosk o jednolitej barwie, od białej lub jasnożółtej do ciemnożółtej albo zielonkawobrązowej. Jego struktura powinna być jednorodna, na powierzchni przełomu bryły ziarnista. Nie dopuszcza się w nim obecności wody koloidowej. Do II klasy należy wosk o barwie od brązowej do ciemnobrunatnej, czasem szarej z odcieniem oliwkowym, przy czym barwa ta nie musi być jednolita. Niedopuszczalna jest natomiast obecność białych smug. Wosk II klasy może mieć niejednolitą strukturę i niewielkie, śladowe ilości wody koloidowej. O obecności wody świedczy występowanie ciemniejszej mozaiki na powierzchni bryły wosku oraz obecność białych smug w dolnej części przełomu bryły. Wosk obu klas powinien mieć swoisty zapach zbliżony do zapachu miodu i kitu pszczelego. Wyjątek stanowi tu wosk wkstrahowany, który ma zapach zbliżony do zapachu ozonu. Niezależnie od klasy wosk powinien wykazywać pewną elastyczność i brak poślizgu( przy pocieraniu powierzchcni bryły palcami nie powinno się wyczuwać poślizgu, a pocierana powierzchnia nie powinna nabierać połysku.) 

 

Przechowywanie

   Pomieszczenie służące do przechowywania wosku powinno być czyste, wolne od obcych zapachów. Niedopuszczalne jest przechowywanie wosku razem z suszem lub zboinami ze względu na możliwość porażenia przez szkodniki. Bryły wosku mogą leżeć luzem w stosach lub skrzynkach, na podłodze lub na półkach. Wosk przechowuje się najlepiej ze wszystkich produktów pszczelich, nie wysycha, nie wchłania wody i nie jest atakowany przez szkodniki, z wyjątkiem barciaków i to tylko w przypadkach, gdy jest znacznie zanieczyszczony pierzgą lub jest magazynowany razem z woszczyną opanowaną przez te szkodniki. 

 

 

 

 

Pszczelnictwo,p.-red.J. Prabuckiego, Wyd.Albatros, Szczecin 1998 

 

 

 


Strona głównaStrona główna



Brak produktów

Suma 0,00 zł

Koszyk Zamów


Panel klienta



Nowe produkty

Brak nowych produktów


Promocje

Wszystkie promocje